Makaota tsohang re eeng masimong

Ka: ’Madoka Matla

Malejone

“Setereke sa Mafeteng se tsejoa ka lipolaeano tse sehloho tsa libini, hape e bile ke sebaka seo lintlafatso li leng morao ha se bapisoa le libaka tse ngata tse mabalane.  Ho rialo Malejone.  ’Malejone Thaanyane o re eena le ha e le sehoai, o na le tšepo ea hore ho tla buoa tse ntle ka setereke sena ka leleng la matsatsi.  O re “Makaota tsohang re ee masimong hobane mosebetsi o moholo-holo o teng, matsoho a hlokahala, masimo a letse.  Setereke sena seka fepa Lesotho ha reka sebetsa ka thata ra iketsa ngatana ngoe ho hlola tlala, bofuma, thlokahalo ea mesebetsi, ra kenya letsoho kholisong ea moruo, ho etsa malapa a thabileng, ho qoba khatello ea maikutlo le ho fihlela bophelo bo botle.  Ha a bua ka leeto la hae temong, o re “ha ke sehoai feela, ke mohiri, ke mma lelapa ea tsebileng ho lefella bana junifesithing, ke na le koloi le khoebo.  Bo-’me bophelo bo teng temong ha re eeng, se emeleng mesebetsi ea li ofising kapa re iphumane re tsamaea re siea malapa hoea ho la Afrika Boroa, empa re na le monyetla oa ho iphelisa hona mona Lesotho.  Le lona bacha iketsetseng ka matsoho”.

“Ke bile lehlohonolo hore khoebo ena ha e qala, ke be le mamello e hlollang hobane kajeno ha ke hetla morao ke lumela hore ha ho letho le ka ntšitang bophelong.  Re qalile re le sehlotšoana sa bo-mme re sebeletsa setšeng sa Lesotho Mine Workers Development Agency re ruile likhoho tsa nama.  Re sebelitse ha nakoana le bo-mme bana.  Ra ntano fetela masimong, ra lema, ra hlaola, qetellong ea leeto lena ra ba ra fumana lithuso.  Eaba re sentse re khephoha hanyenyane ka mabaka a fapakaneng.  Ba bang e bile taba ea sebaka bohole, ha ba bang e bile bothata ba maphelo, ba bang ba ile ba tlameha ho sala le bana ba bona le tsona litloholo malapeng.  Leha ke ile ka utloa ke imetsoe hoba ke se ke setse ke le mong ke ile ka mamella ka kopa matla ho Morena Molimo ho ntšetsa mosebetsi ona pele.  Lebaka leo ke ileng ka tiisetsa, ka iphina pelo le hara lirame le lipula ke hobane kholong ea ka ‘me’ ea ntsoalang o ile a nthlokomelisa hore ha ke itlamme ho etsa eng kapa eng bophelong ke tšoanetse ho tšepahala ke etse sohle se matleng aka ho bona hore ke boloka likano.

’Malejone o boetse a hlalosa hore kholong ea hae, batsoali ba hae bane ba iphelisa ka temo. ’Me’ oa hae ha a tsoa masimong o ne a sa hlalose le ho hlalosa le hore o ntse a etsang moo masimong.  Ka nako ea ho hlaola ha a kena ka tlung o ne a re “lumelang bana ba bo ntlo, ke li jetse, li holile, li hlaoleloe lijalo tseno tsa ka”.  Le bona ha letsatsi le chaba ha ba sa botsa le hore ho hlaoleloa tšimo e feng.  Bane ba tsoha ka meso ho ea hlaola e ka ba se ba nyenyelelitsoe hore maoto a lebe kae. Litaba tsa kotulo li ne li sebetsoa ka mokhoa o tšoanang.  Eena le moena oa hae eo batloaetseng ho mmitsa ‘mangoane Mahloli bane ba tseba hore kotulo e bolela khora.  Khora ea lihoete, bitiruti, likhobe, linaoa le lijo thollo ka mefutafuta.  Ha ba khutla masimong ba tla fumana ‘Falkiki’ (falkirk stove) e se e phehile bohobe, linaoa le nama.  Batsoali ba ile ba ba tloaetsa ho sebetsa ka thata.

O boetse a hlalosa hore ntho eo a ithutileng temong  ea bohlokoa ke hore motho o tlameha hoba teng ka sebele tšebetsong.  “Batho hangata ba lumela hore ha o hirile batho ba tla etsa se mehopolong ea bona.  Ke boetse ka ithuta temo sekolong se phahameng sa Masitise.  O ile a ba a hopola pale ea ha a ntse a le sekolong moo teng a reng, ha lebitso la ka le ka iphumana lenaneng la ”sesotho speakers” e ba motho phaphoseng tsa sekolong ha o sa hata o leba serapeng letsatsing leno”.

Sebaka seo ‘me’ ’Malejone a sebeletsang ho sona ke sebaka se ikhethileng ka botle, se tlasa letamo la thlolohelo la Duma, seterekeng sa Mafeteng.  ”Ke sebaka seo batho ba tšabang haholo, boholo ba batho bo lumela hore noha e teng.  Sebaka sena, sena le mongobo o mongata.  Ka nako ea komello, re etsa marobalo ebe metsi a phorosela ho tloha letamong ho ea masimong.  Ke ile ka nka monyetla oo ke o fumaneng ho hlahisa moroho ka bongata.  Ke thabile hobane thuto ea boholoholo e nthusitse ha ke leme meroho feela le bo malitšibana ba teng.  Ke ile ka nna ka sebetsa mesebetsi e fapakaneng bophelong empa ha ke so iphihlele hakana.  Ebile ha ke ikoahlahe hore ke ile ka hlahisa moroho oa sepinichi.  Beke le beke kene ke isa mafupu a makholo a mabeli Shoprite e Maseru Mall, Shprite toropong Mafeteng, mmarakeng  BEDCO Mafeteng le toropong Quthing.  Moroho ona oa sepinichi o ile oa nkatlehela haholo ka ba ka tseba ho eketsa thlahiso. Ke qetelletse ke se ke hlahisa rapa e putsoa ka bongata le eona k’habeche.  Ka pokellonyana eo ke ileng ka efumana ke tsebile ho reka pompi le lisebelisoa tsa temo.  Ha ntse ke pheela leetong lena morena oa sebaka sena sa Duma, o ile a kenya letsoho haholo a nthusa ka ho nketsesa kopo e khethehileng ho batho bohle ba ruileng liphofolo hore ke intšetse moiteli.  Kena le mothusi a le mong ea teng ka linako tsohle le bomme ba bahlano batlang ha ke hlaola, ha ke phethola, ha ke jala kapa ka nako ea kotulo.

’Malejone o ile a re bollella hore o tšaba ho sebelisa li-chefo taolong ea lehola hobane hona le moroho oa bobatsi le leshoabe e melang ka bongata, eo bo-‘me’ ba hlaolang ba inkelang ho fepa malapa a bona.  Hape kutloisisong ea hae chefo eka ama maphelo a batho ba jang lihlahisoa tsa hae ‘me li kaba le litlamorao, mohlomong tsa senya le mobu oa sebaka sena seo a hlahisang, chefo e ka boela ea ama mekhoabo e potapotileng sebaka sena, qetellong ea ama le ona metsi, le moo liphoofolo li fulang.  O boetse o lema hanyanese mekokotlong le mahareng a tšimo ho leleka likokoanyana tse khathatsang moroho oa hae.  O boetse a hlalosa hore qholotso tse kholo ke tsa boemo ba leholimo.  Ka selemo sa 2018 moroho o oile oa otloa ke sefako ‘me bo-ramabenkele ba belaela hore moroho ha o motle.  Hoo bareki ba qetelletseng ba se ba sa mobitsi khafetsa bare batla moletsetsa.

Bo-mme haeba o jele letsatsing lena leboha mohlaisi a jetseng peo hore o fumane lijo.  Ke tiisa polelo ea hore basali ke taoana li mesana.  Re libupuoa tseo ka lehloholo Molimo o re fileng bohlale ba ho itšoarela ka matsoho, re filoe matla.  Ka nako ena ea covid ‘Muso o re lokolotse ho lema.  Nkang monyetla.  Bolo e ka maotong a rona re le basali ba Basotho hore re hlahise lijo.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *