Bokamoso ba boea ba Lesotho

Motsamaisi oa mehleng oa bahlahisi ba boea Monghali Lefu Lehloba le Molula Setulo oa pele oa Mokhatlo mofu Ntate Mojalefa Lephole letsatsing leo lihoai li neng li fa Ntate Lephole tlotla

Motsamaisi oa mehleng oa bahlahisi ba boea Monghali Lefu Lehloba le
Molula Setulo oa pele oa Mokhatlo mofu Ntate Mojalefa Lephole letsatsing leo lihoai li neng li fa Ntate Lephole tlotla

Ka; ‘Makarabo Matšumunyane

Ebile lilemo tse ngata re tseba hore, etlare ha chelete ea ho kuta boea e tsoile, ebe bo malome lithabeng koana ba tla rekela bachana liaparo tsa sekolo hammoho le tsa keresemese. Balisana batla rekeloa likobo tse ncha, ‘me e tla ba thabo le monyaka feela habo Farelane le Seiboko.

Likhoeling tse ‘maloa tse fetileng, maemo a ile a fetoha ka hare ho naha ea bo rona ea Morena Moshoeshoe. Mokhatlo oa Farelane le Seiboko oa Lesotho (Lesotho National Wool and Mohair Growers Association) o tsebahalang ka hore ke LNWMGA, o ile oa teana le liphephetso mabapi le setsi sa Thaba Bosiu sa boea, Thaba Bosiu Wool Centre.

Mokhatlo litekong tsa ho itoanela le ho loanela litho tsa ona e leng bahlahisi ba Farelane le Seiboko, o ile oa nka likhato tse ‘maloa ho kenyelletsa ho ngolla Paramente ea Lesotho lengolo, ho etsa boipiletso ho Basotho bohle le bohle ba tšehetsang mokhatlo le ho ntša polelo mabapi le liketsahalo hore batho bohle ba hlakeloe ke liketsahalo tseo kaofela.

Maemo a renang ka hare ho naha ea Lesotho a ile a tsebahala ka pele ka potlako lenaheng tse haufi le tse nang le setsoalle le naha ea Lesotho ‘me mangolo a ile a etsoa le lipolelo tsa ntlha kemo tsa mekhatlo le linaha tsa ntšoa.
Boipiletso bo ileng ba etsoa ke LNWMGA, e ne e le kopo ea boikokobetso ho litho tsohle tsa mokhatlo, mekhatlo ea sechaba, mekhatlo ea lipolotiki, baetapele ba bochaba le ba likereke, mekhatlo ea machaba le boemeli ba linaha tse nang le setsoalle le Lesotho, mekhatlo ea bafani ho hlaha kantle ho naha le ho sechaba ka kakaretso ho tšehetsa Mokhatlo nakong ena e mahlonoko khahlanong le Molaoana o mocha o kentsoeng tšebetsong, Molaoana oa Nomoro ea 37 oa 2018.

Ka morao hore Mokhatlo o tobane le liphephetso tsena o bile o nke khato, BKB eo e ntseng hlophisetsa thekiso ea boea ba Lesotho le Afrika Boroa, e ile ea ntša polelo ea ntlha-kemo ea bona. Lintlha tse ileng tsa hlalosoa li kenyelletsa tšebetso ea BKB le Basotho, tlhaloso ea tumellano ea BKB le LNWMGA, tlhaloso ea theko ea boea le ho hlaola litaba tseo e seng ‘nete tse ileng tsa phatlalatsoa hore BKB e kolota LRA lekhetho le baloang ka milione.

Nakoana ka morao ho moo, Mokhatlo oa Bareki ba Boea oa Afrika e Boroa o bitsoang The South African Wool and Mohair Buyers Association (SAWAMBA) o emetseng sehlopha sa bareki ba machaba ba nang le thahasello ea ho reka boea bo hlahang Afrika Boroa le Lesotho, o ile oa ngolla Mohlomphehi Tonakholo ea Lesotho lengolo. SAWAMBA e ile ea bona tlhokahalo le bohlokoa ba hore maikutlo a bareki ba machaba ba boea ba rekang boholo ba boea ba Afrika e Boroa a tsejoe, ‘me ke ka hoo mokhatlo oo o ileng oa ngola lengolo.

SAWAMBA e hlakisa hore ho ba boemong ba litlholisano tsa machaba, ho bohlokoa hore bareki ba machaba ba etsetsoe mokhoa oa tšebetso o hlophisehileng hantle o bileng o tšepahalang ho nolofatsa phetisetsano ea boea.

SAWAMBA e hirile sebaka se tsebahalang ka lebitso la “The Exchange” Port Elizabeth ho tšoarela thekiso ea boea ba Afrika Boroa, ‘me ka lilemo tse ngata e ntse e fana ka monyetla o tšoanang bakeng sa boea ba Lesotho. Ho ntse ho le joalo le kajeno.

The Exchage e tsejoa le hona ho tšepuoa ke bareki ba machaba ba boea e le sebaka se tsitsitseng sa thekiso ea boea. Tšebetso ena ea lifantisi tse bulehileng e etsetsoang The Exchange e lumella tlholisano e matla, ka hona e etsa hore bo-ramehlape ba rekise boea ba tsona ka theko e phahameng haholo.
Karolo e bohlokoa ea khoebo ea machaba ke ho tšepahalla ho finyeletsa hoa thepa le tiiso ea sebaka seo thepa e rekisetsoang ho sona. Ka ho totobala mabapi le thekiso ea boea, The Exchange e kenyelletsa litlhahlobo tsa boea bohle ka bahlahlobi ba ananetsoeng boemong ba machaba ba litlhahlobo.

Lekala le hlahlobang boea la Afrika Boroa e leng The Wool Testing Bureau of South Africa (WTBSA) le tsejoa lefatše ka bophara e le International Wool Textile Organization (IWTO), ke ntlo ea tlhahlobo e lumelletsoeng ka molao.
Bareki ba boea ke batho ba koetlisitsoeng ka mokhoa o khethehileng ka lilemo tse ngata ho latela litlhoko tsa limmaraka tsa machaba.

Ho arola hoa thekiso ea boea ba Lesotho joalo ka ha ho se ho hlahisitsoe nahang ea Lesotho ho tla etsa feela hore litjeo li be holimo ‘me litsiane tse tlang ho bahlahisi li be tlase haholo. Ho latela tlhokahalo e nyarosang ea litsibi tsa theko ea boea ka hare ho naha ea Lesotho hammoho le lifantisi tse tla beng li ntse li tsoela pele Afrika Boroa, menyetla ea hore bareki ba SAWAMBA kaofela (kapa leha e le ea mong oa bona) ba tla tla ho etsa fantisi e ‘ngoe Lesotho, e ea fokola.

SAWAMBA e ile ea kopa ka boikokobetso ho kena lipuisanong le ba amehang tabeng ena le hore ba etsang liqeto ba ke ba nkele hloohong boiketlo ba bahlahisi ba Farelane le Seiboko pele ba ka etsa qeto ea mapomela. SAWAMBA e ile ea khothaletsa hore sepheo sa mantlha e be hore bahlahisi ba Farelane le Seiboko ba fumane theko e ntle, le hore lekala la Farelane le Seiboko le tsitse le holele Basotho.
Ha re shebisisa lintlha tseo SAWAMBA e li lotomantseng kaofela, re hlokomela hore ka ‘nete eo re sitoang ho iphapanyetsa eona, naha ea bo rona ea Lesotho ha e so fihlele maemo ana ‘me rea ipotsa na liqeto tse entsoeng li tla tsoela Lesotho le Basotho molemo.

Taba e utloisang bohloko ke hore boea ba poli ea Seiboko ba Basotho bo kutiloeng ka ‘Mesa, pele melao e fetisoa, bo ntse bo le litorong, bo pakiloe le literakeng bo emetse ho ea mabopong empa ha bo eso ho tsamaee hobane litokomane tse lumellang tsamaiso ea bona ha li so fanoe.

Ho tloha letsohohong le letona: Bahlomphehi Mathibeli Mokhothu,Isak Staats, Tumaole Lerafa le Seelan Pillay nakong ea leeto la boithuto Port Elizabeth

Ho tloha letsohohong le letona: Bahlomphehi Mathibeli Mokhothu,Isak Staats, Tumaole Lerafa le Seelan Pillay nakong ea leeto la boithuto Port Elizabeth

 

Ho tloha ka la 30 Phupjane ho isa ka la 1 Phato 2018, Moetapele oa bohanyetsi Mohlomphehi Mathibeli Mokhothu le Mokhethoa oa Lebatooa la Moteete Mohlomphehi Tumaole Lerafa, ba ile ba etela The Exchange Port Elizabeth ho ithuta haholoanyane ka litaba tsa thekiso ea boea. Hona moo, ke moo ba ileng ba ithuta hore theko ea boea ha e behoe ke BKB, empa boea bo rekisoa ka lifantisi. Lifantising tsena, ho qothisanoa lehlokoa ke bareki ba boea ba 70 ho hlaha lefatšeng ka bophara.
Theko ea boea e ipapisa le theko e ka holimo – limo ea Australia ka Dolara ea Amerika. Ka hona, BKB ha e tsebe le hore na moreki e mong o tlo reka ka bo kae ha e mong a reka ka bo kae. Mokhoa ona oa thekiso haesale o sebelisoa ho tloha ka selemo sa 1918 ‘me o ntse o ntlafatsoa selemo le selemo ho khotsofatsa bahlahisi.

Bahlomphehi ba babeli bao ba ile ba boela ba etela lekala le hlahlobang boea la Afrika Boroa (Wool Testing Bureau of South Africa, WTBSA) e leng lekala le thusang haholo ntlheng ea theko ea boea.

Boea lithlatlhobong Port Elizabeth. litlhatlhobo   tsena ke tsona tse thusang bareki ho tseba na ba tle ba tsebe ho sebelisa boea

Boea lithlatlhobong Port Elizabeth. litlhatlhobo tsena ke tsona tse thusang bareki ho tseba na ba tle ba tsebe ho sebelisa boea

Tabeng ea hore BKB ha e lefe lekhetho, ba ile ba ithuta hore BKB e lefa VAT, e tsoang ka mokhoa oa seabo sa 4%, lekhetho le pataloang bakeng sa thepa e tsoelang kantle ho naha mokotla ka mong kapa bale ka ‘ngoe, ho patala baokameli le insurance, ho hlahloba boea le litšenyehelo tsa tsamaiso.

Litaba tsa ho isa boea kantle ho naha ha ha joale li itšetlehile ho makhotla a molao, ‘me re tla tseba feela ka morao hore linyeoe tse kentsoeng li sebetsoe hore na pheletso ea boea ba Lesotho ke e fe.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *